OK-AD ?
Balkan Savaşları, Çanakkale Savaşı, I.Dünya Savaşı, İşgal Yılları ve Kurtuluş Savaşının yaşandığı Osmanlı’nın son dönemi-İmparatorluktan (Çok uluslu devletten) Cumhuriyete(tek uluslu devlete) geçiş dönemi toplumunun yaşadığı olaylar karşısındaki düşünce-duygu ve tutumu, kısacası sonraki nesillere bıraktığı kültürel ve tarihi miras, dönemin edebiyat eserlerinde saklıdır ve bu eserlerin geniş okuyucu kitlesine ulaşması, II.Meşrutiyet'in getirdiği özgürlük ortamında gelişen süreli yayınlarla oldu.
Ancak günümüzde bu mirastan yararlanacakların önünde aşılması gereken önemli engeller bulunuyor. Bu süreli yayınların farklı mekanlarda ve farklı biçimlerde korunan arşivlerdeki özgün baskılarına ulaşma zorluğu, son yıllarda kapsamlı dijital arşiv oluşturma çabaları ile kısmen aşılmış olsa da, bu arşivlerin veri tabanlarının ve arama motorlarının istenen düzeyde kullanıcı dostu olduğu söylenemez.
Bu gelişmeyle araştırmacılara hâlihazırda sağlanan kolaylık, fiziki sayfalar yerine dijital sayfalara "görüntü" olarak erişimle sınırlı kalmış durumda. Yani, araştırmacı belgeyi bilgisayar ekranından okumak zorunda; ve diğer tüm işleri (günümüz Türkçesi'ne çeviri, metinlerin edebî-tematik-duygusal vb analizlerini) bilişim teknolojilerinin sağladığı olanakları kullanarak değil, manuel olarak yapmak zorunda.
෯
TÜBİTAK desteği için başvuru aşamasındaki
"1908-1923 Arası Süreli Yayınlar Veritabanı ve Kültürel Envanter Çalışmaları"
başlıklı bir projeye Eylül 2025'te istatistik danışmanlarının davet edilmesi üzerine
akademikidea® topluluğu, başta istatistik danışmanlık hizmeti olmak üzere, tüm olanakları ile bu projeyi destekleme kararı aldı.
Temel amaçlarından biri, meta veriler ve metinlere ilişkin istatistiksel bilgileri barındıracak bir veri tabanı ve bir arama motorunun oluşturularak genel bir ağ sayfası üzerinden araştırmacıların erişimine açılması olan bu proje kapsamında geliştirilecek veri tabanı
yönetim sistemi(VTYS) ve arama motoru arayüzü yazılımının hizmet alımı ile sağlanması planlanmıştı. Ancak, projenin maddi bir desteğe kavuşmasını beklemek yerine, akademikidea® bu projeye verdiği destek kapsamında söz konusu hizmeti de üstlenerek, açılımı "Osmanlıca Kaynak Atıf Dizini" olan OK-AD Veri Tabanı Yönetim Sistemi ve Arama Motoru Arayüzünü oluşturdu ve genel ağ üzerinden, 2026 Şubat ayı sonlarında kullanıcıların erişimine açtı.
Birinci yılın sonunda, 117 süreli yayından seçilmiş yaklaşık 10.000 yazıyı kapsaması planlanan ve kullanıcılardan gelecek geri bildirimler doğrultusunda geliştirilerek zamanla daha geniş bir kapsama ve yetkinliğe kavuşacak OK-AD VTYS'nde a) Denetmen, b) Düzeltmen ve c) Araştırmacı olmak üzere, farklı yetkileri olan üç tür kullanıcı tanımlandı. Proje Yöneticisi tarafından belirlenen Denetmen ve Düzeltmen kullanıcılar, veri tabanına yeni kayıt ekleme, kayıt düzeltme ve kayıt silme işlemlerini yapmaya yetkili. Kayıt işlemini gerçekleştiren kullanıcıların varsayılan türü olan Araştırmacı-Kullanıcılar ise, belirledikleri kullanıcı adı ve parola ile sisteme girerek ;
işlemlerini yapabilecekler.
෯
OK-AD 'da, diğer dijital arşivlerde olduğu gibi süreli yayınların dijital sayfa görüntüleri yerine, bu sayfalardaki yazılara ilişkin makine tarafından okunabilir bilgilere erişim sağlandı. Dolayısı ile artık araştırmacılar, kopyala-yapıştır yöntemi ile bu bilgileri kendi not defterlerine taşıyabilir ve çalışmalarında bilişim teknolojilerinin sağladığı olanaklardan yararlanabilirler.
෯
OK-AD veri tabanının, yalnızca Osmanlıca yayınlanmış süreli yayınlardaki yazıları değil, aynı zamanda bu yazılara atıfta bulunan araştırmaları da kapsaması planlanmaktadır. Böylece, Araştırmacı-Kullanıcılar ;
☙෯❧